4 Haziran 2026 tarihinde yürürlüğe giren 7582 sayılı Kanun ile Türkiye’ye yerleşen belirli gerçek kişilere, yurt dışından elde ettikleri kazanç ve iratlar bakımından 20 yıl süreyle gelir vergisi istisnası tanındı. Gelir Vergisi Kanunu’na eklenen mükerrer 20/D maddesinde düzenlenen bu önemli teşvik, 1 Ocak 2026 tarihinden itibaren Türkiye’de yerleşmiş sayılan ve geçmiş üç takvim yılına ilişkin koşulları sağlayan kişilere uygulanıyor.
Düzenleme özellikle yurt dışında yaşayan Türk vatandaşları, yabancı yatırımcılar, şirket ortakları, girişimciler, üst düzey yöneticiler, serbest çalışanlar ile yurt dışında kira, kâr payı veya yatırım geliri bulunan kişiler açısından önemli sonuçlar doğurabilir. Bununla birlikte istisna otomatik uygulanmıyor: Kanunda ve 333 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği’nde öngörülen şartların birlikte sağlanması ve süresi içinde vergi dairesine başvurularak istisna belgesi alınması gerekiyor.
Yeni düzenleme ne getiriyor?
Gelir Vergisi Kanunu’nun genel sisteminde Türkiye’de yerleşmiş olan gerçek kişiler, hem Türkiye’de hem de yurt dışında elde ettikleri kazanç ve iratlar üzerinden Türkiye’de vergilendirilir. Başka bir ifadeyle, vergi mukimliğinin Türkiye’ye taşınması, kural olarak kişinin dünya çapındaki gelirlerinin Türkiye’de vergilendirilmesi sonucunu doğurur.
Mükerrer 20/D maddesi bu genel kurala uzun süreli bir istisna getiriyor. Gerekli koşulları sağlayarak Türkiye’de yerleşmiş sayılan gerçek kişilerin Türkiye dışında elde ettikleri kazanç ve iratlar, 20 yıl boyunca Türkiye’de gelir vergisinden istisna ediliyor.
Bu düzenleme bir “varlık barışı” değildir. İstisnadan yararlanmak için yurt dışındaki varlıkların Türkiye’ye getirilmesi, Türkiye’de belirli tutarda yatırım yapılması veya özel bir vatandaşlık statüsünün kazanılması şartı öngörülmemiştir. Belirleyici olan; kişinin Türkiye’de yerleşmiş sayılması, geçmiş üç takvim yılı koşulunu karşılaması, süresinde başvuru yapması ve söz konusu gelirin vergi hukuku bakımından gerçekten Türkiye dışında elde edilmiş olmasıdır.
20 yıllık gelir vergisi istisnasından kimler yararlanabilir?
İstisnadan yararlanabilmek için aşağıdaki temel şartların birlikte sağlanması gerekir:
- Gerçek kişi olmak: İstisna yalnızca gerçek kişiler içindir. Şirketler ve diğer kurumlar vergisi mükellefleri kapsamda değildir.
- 1 Ocak 2026 veya sonrasında Türkiye’de yerleşmiş sayılmak: Bu tarihten önce Türkiye’de yerleşmiş sayılan kişiler düzenlemeden yararlanamaz.
- Önceki üç takvim yılında Türkiye’de ikametgâhı bulunmamak: İnceleme, Türkiye’de yerleşmiş sayılmaya başlandığı tarihten geriye doğru gün hesabıyla değil, önceki üç takvim yılı esas alınarak yapılır.
- Önceki üç takvim yılında Türkiye’de vergi mükellefiyeti bulunmamak: Ancak Türkiye’de elde edilen gayrimenkul sermaye iradı, menkul sermaye iradı veya değer artışı kazancı nedeniyle daha önce mükellefiyet bulunması, diğer şartlar sağlanıyorsa tek başına engel değildir.
- Başvuru tarihinde Türkiye’de yerleşmiş sayılmak: Kişinin istisna belgesi başvurusu sırasında Türkiye vergi mukimi niteliğini kazanmış olması gerekir.
- Süresinde başvurmak ve istisna belgesi almak: Başvuru süresi hak düşürücü sonuç doğurabilecek önemdedir.
Düzenleme vatandaşlık ayrımı yapmadığından, şartları sağlayan Türk vatandaşları da yabancı ülke vatandaşları da istisnadan yararlanabilir.
Türkiye’de “yerleşmiş sayılmak” ne anlama geliyor?
Gelir Vergisi Kanunu bakımından Türkiye’de yerleşmiş sayılmanın iki temel ölçütü vardır:
- Kişinin ikametgâhının Türkiye’de bulunması veya
- Bir takvim yılı içinde Türkiye’de devamlı olarak altı aydan fazla oturması.
Geçici ayrılmalar, Türkiye’de oturma süresini kural olarak kesmez. Bununla birlikte, ikametgâh, fiziki kalış süresi, çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmaları ve kişinin kişisel ve ekonomik ilişkilerinin merkezi birlikte değerlendirilmesi gereken durumlar ortaya çıkabilir. Özellikle birden fazla ülkenin kişiyi kendi iç hukukuna göre vergi mukimi kabul ettiği hallerde, ilgili çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmasındaki bağlama kuralları ayrıca incelenmelidir.
Hangi yurt dışı gelirler istisna kapsamında?
Kanun, yalnızca belirli bir gelir türünü değil, genel olarak “Türkiye dışında elde edilen kazanç ve iratları” istisna kapsamına alıyor. Bu nedenle, gelirin kaynağına ve faaliyetin nerede yürütüldüğüne bağlı olarak aşağıdaki gelirler kapsama girebilir:
- Yurt dışındaki şirketlerden elde edilen kâr payları,
- Yabancı ülkelerdeki taşınmazlardan elde edilen kira gelirleri,
- Yurt dışı kaynaklı faiz ve diğer yatırım gelirleri,
- Yabancı ülkelerde yürütülen ticari veya mesleki faaliyetlerden doğan kazançlar,
- Yurt dışında doğan ücret gelirleri,
- Yurt dışındaki mal ve hakların elden çıkarılmasından doğan değer artışı kazançları.
Burada gelirin yabancı para cinsinden elde edilmesi, ödemenin yabancı bir banka hesabından gelmesi veya müşterinin yurt dışında bulunması tek başına yeterli değildir. Gelirin nerede elde edildiği, Gelir Vergisi Kanunu’nun kaynak kuralları uyarınca belirlenir.
Örneğin Türkiye’de çalışan bir kişinin ücretinin yabancı bir şirket tarafından ödenmesi veya Türkiye’den sunulan bir danışmanlık hizmetinin bedelinin yurt dışındaki müşteriden alınması, geliri kendiliğinden “yurt dışı kazanç” haline getirmez. 333 Seri No.lu Tebliğ’de de Türkiye’de mühendislik faaliyeti yürüten bir kişinin yurt dışındaki müşterisine Türkiye’de sunduğu hizmetten elde ettiği serbest meslek kazancının istisna kapsamında olmadığı açıkça belirtilmiştir.
Bu nedenle istisnadan yararlanma analizinde yalnızca ödemenin geldiği ülkeye değil; faaliyetin fiilen nerede yürütüldüğüne, işverenin ve işyerinin konumuna, taşınmazın bulunduğu yere, sermayenin değerlendirildiği yapıya ve ilgili gelir türünün kanuni kaynak kurallarına bakılmalıdır.
Türkiye’de elde edilen gelirler de vergiden istisna mı?
Hayır. İstisna yalnızca Türkiye dışında elde edilen kazanç ve iratlara uygulanır. İstisnadan yararlanan kişinin;
- Türkiye’deki taşınmazından elde ettiği kira geliri,
- Türkiye’deki bir şirketten aldığı kâr payı,
- Türkiye’de yürüttüğü ticari veya serbest meslek faaliyetinden elde ettiği kazanç,
- Türkiye kaynaklı diğer gelirler
genel hükümlere göre vergilendirilmeye devam eder.
Örneğin Türkiye’ye yerleşen ve istisna belgesi alan bir kişinin İspanya’daki şirketten aldığı kâr payı ile Monaco’daki taşınmazından elde ettiği kira geliri istisna kapsamında olabilirken; Türkiye’deki şirketten aldığı kâr payı ile İstanbul’daki taşınmazından elde ettiği kira geliri kapsam dışında kalır.
Önceden Türkiye’de gelir elde etmiş olmak istisnaya engel mi?
Kural olarak, Türkiye’de yerleşmiş sayılmadan önceki son üç takvim yılında Türkiye’de vergi mükellefiyetinin bulunmaması gerekir. Ancak Kanun üç gelir türü bakımından özel bir istisna tanımaktadır. Önceki dönemde Türkiye’de;
- Gayrimenkul sermaye iradı,
- Menkul sermaye iradı veya
- Değer artışı kazancı
nedeniyle mükellefiyet bulunması, diğer şartlar sağlanıyorsa 20 yıllık istisnadan yararlanılmasına engel olmaz.
Buna karşılık, önceki üç takvim yılı içinde Türkiye’de ücret geliri veya ticari kazanç nedeniyle mükellefiyet bulunması istisna belgesi alınmasını engelleyebilir. Bu ayrım, başvuru öncesinde geçmiş vergi kayıtlarının ayrıntılı biçimde incelenmesini gerekli kılar.
İstisna belgesi için nereye ve ne zaman başvurulur?
İstisnadan yararlanmak isteyen kişinin tarha yetkili vergi dairesine başvurarak “Yurt Dışından Elde Edilen Kazanç ve İratlar İçin İstisna Belgesi” alması gerekir.
Başvuru süresi şöyledir:
- Kural olarak Türkiye’de yerleşmiş sayılan takvim yılının sonuna kadar,
- Takvim yılının son iki ayında Türkiye’de yerleşmiş sayılanlar için takip eden takvim yılının Şubat ayı sonuna kadar.
Örneğin 12 Temmuz 2026 tarihinde Türkiye’de yerleşmiş sayılan bir kişinin 31 Aralık 2026’ya kadar başvurması gerekir. 2 Kasım 2026 tarihinde yerleşmiş sayılan bir kişi ise 28 Şubat 2027’ye kadar başvurabilir.
Süresinde başvuru yapılmaması halinde, diğer koşullar mevcut olsa bile istisna belgesi verilmez. Bu nedenle Türkiye’ye taşınma planlamasında vergi mukimliğinin hangi tarihte başlayacağının önceden belirlenmesi kritik önemdedir.
İstisna kapsamındaki gelirler için beyanname verilir mi?
İstisna kapsamına giren yurt dışı kazanç ve iratlar için Türkiye’de yıllık gelir vergisi beyannamesi verilmez. Kişinin Türkiye’de elde ettiği başka gelirler nedeniyle beyanname vermesi gerekiyorsa, istisna kapsamındaki yurt dışı gelirleri bu beyannameye dâhil edilmez.
Bunun iki önemli sonucu vardır:
- İstisna kapsamındaki kazançlara ilişkin gider ve maliyetler, Türkiye’de vergiye tabi diğer gelirlerin tespitinde indirilemez.
- Bu kazançlar üzerinden yurt dışında ödenen vergiler, Türkiye’de tarh edilen gelir vergisinden mahsup edilemez.
İstisna Türkiye’deki vergiyi kaldırır; gelirin kaynak ülkede vergilendirilip vergilendirilmeyeceği ise o ülkenin mevzuatına ve uygulanabilir çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmasına göre ayrıca belirlenir.
Yurt dışı gelirin Türkiye’ye transfer edilmesi gerekiyor mu?
Hayır. Mükerrer 20/D maddesinde istisnanın uygulanması için kazancın Türkiye’deki bir banka hesabına getirilmesi şartı bulunmamaktadır. Aynı şekilde, yurt dışında kazanılmış paranın Türkiye’ye transfer edilmesi tek başına vergiyi doğuran olay değildir.
Asıl mesele paranın nerede tutulduğu değil, gelirin hangi ülkede ve hangi faaliyet veya varlık üzerinden elde edildiğidir. Bu nedenle banka transfer kayıtları, gelirin kaynağını tek başına belirlemese de kazancın niteliğini ve izlediği yolu belgelemek bakımından önem taşıyabilir.
Şartların sonradan sağlanmadığı anlaşılırsa ne olur?
Vergi dairesinin istisna belgesi vermiş olması, şartların daha sonra incelenemeyeceği anlamına gelmez. Kişinin istisna şartlarını taşımadığı sonradan tespit edilirse, belge iptal edilebilir. İstisna kapsamında beyan edilmeyen gelirler için eksik tahakkuk eden vergiler;
- Vergi ziyaı cezası ve
- Gecikme faizi
ile birlikte tahsil edilir.
Özellikle geçmiş üç takvim yılına ilişkin ikametgâh ve mükellefiyet bilgilerinin eksik veya hatalı değerlendirilmesi ciddi mali sonuçlara yol açabilir. Başvurunun, nüfus ve adres kayıtları, giriş-çıkış bilgileri, geçmiş beyannameler, vergi mükellefiyet kayıtları ve yabancı ülke mukimlik belgeleriyle desteklenmesi gerekir.
Veraset yoluyla intikaller için ek avantaj
7582 sayılı Kanun yalnızca gelir vergisi yönünden değil, veraset ve intikal vergisi bakımından da önemli bir avantaj getirmiştir. Mükerrer 20/D kapsamındaki gelir vergisi istisnasından yararlanan kişilerin istisna süresi içinde vefatı halinde, veraset yoluyla gerçekleşen mal intikallerinde vergi oranı yüzde 1 olarak uygulanır.
Bu düzenleme, özellikle yüksek değerli ve uluslararası nitelikte varlıklara sahip kişilerin Türkiye’ye taşınma ve miras planlaması bakımından ayrıca değerlendirilmelidir. Yüzde 1 oranı veraset yoluyla intikale ilişkindir; sağlararası ivazsız intikaller için genel kurallar geçerliliğini korur.
Türkiye’ye taşınmadan önce neden hukuki ve vergisel planlama yapılmalı?
20 yıllık istisna son derece geniş bir avantaj sağlamakla birlikte, uygulamanın sonucu her kişi bakımından farklı olabilir. Aşağıdaki konuların Türkiye’ye yerleşmeden önce birlikte değerlendirilmesi gerekir:
- Türkiye vergi mukimliğinin başlayacağı tarih,
- Önceki üç takvim yılındaki ikametgâh ve mükellefiyet geçmişi,
- Gelirlerin Türkiye veya yurt dışı kaynaklı sayılmasına ilişkin kurallar,
- Şirket ortaklıkları, yönetim görevleri ve hizmetlerin fiilen yürütüldüğü yer,
- İlgili ülkelerle yürürlükte bulunan çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmaları,
- Yurt dışındaki şirket ve varlık yapılarının Türkiye’de doğurabileceği diğer vergisel sonuçlar,
- Başvuru süresi ve istisna belgesi için gerekli ispat belgeleri,
- Miras ve servet planlaması.
Vergi istisnasının kişiye uygulanabilirliği yalnızca gelir türlerinin listelenmesiyle belirlenemez. Türkiye’ye taşınma tarihi ile gelir ve varlık yapısının birlikte planlanması, ileride doğabilecek vergi, ceza ve uyuşmazlık risklerinin azaltılması açısından önemlidir.
Sık Sorulan Sorular
İstisna yalnızca yabancılar için mi?
Hayır. Düzenleme vatandaşlığa değil, gerçek kişinin Türkiye’de yerleşmiş sayılmasına ve diğer kanuni şartlara bağlanmıştır. Şartları sağlayan Türk vatandaşları da yararlanabilir.
Türkiye’ye yatırım yapmak veya taşınmaz satın almak gerekiyor mu?
Hayır. Kanunda asgari yatırım, taşınmaz alımı veya istihdam şartı bulunmamaktadır.
Yurt dışındaki şirketten alınan kâr payı istisna kapsamında mı?
Kâr payının gerçekten yurt dışı kaynaklı olması ve diğer koşulların sağlanması halinde kapsamda olabilir. Türkiye’deki bir şirketten alınan kâr payı ise istisna kapsamında değildir.
Yurt dışındaki evden elde edilen kira geliri vergiden istisna mı?
Evet, diğer koşullar sağlanıyorsa yurt dışında bulunan taşınmazdan elde edilen kira geliri istisna kapsamına girebilir. Türkiye’de bulunan taşınmazın kira geliri kapsam dışındadır.
Yurt dışı gelir için Türkiye’de beyanname verilecek mi?
İstisna kapsamındaki kazanç ve iratlar için yıllık gelir vergisi beyannamesi verilmez ve başka gelirler nedeniyle verilen beyannameye bu gelirler dâhil edilmez.
Başvuru kaçırılırsa sonradan yapılabilir mi?
333 Seri No.lu Tebliğ’e göre süresinde başvuru zorunludur. Yerleşilen yılın sonuna kadar; yılın son iki ayında yerleşenler için ise takip eden yılın Şubat ayı sonuna kadar başvuru yapılmaması halinde istisna belgesi verilmez.
İstisna belgesi alındıktan sonra Türkiye’den ayrılırsam ne olur?
Kişi Türkiye’de yerleşmiş sayılma niteliğini kaybettiğinde, yurt dışı gelirleri bakımından durumu genel hükümler çerçevesinde yeniden değerlendirilir. Daha sonra yeniden Türkiye’ye yerleşilmesi halinde istisnanın devamı ve süre hesabı somut olay özelinde incelenmelidir.
Sonuç
Gelir Vergisi Kanunu’nun mükerrer 20/D maddesi, Türkiye’ye yerleşmeyi planlayan ve yurt dışında gelir üreten gerçek kişiler için Türk vergi sistemindeki en kapsamlı teşviklerden birini getirmiştir. Ancak 20 yıllık istisnadan yararlanabilmek; yerleşme tarihinin doğru belirlenmesine, geçmiş üç takvim yılındaki durumun belgelenmesine, gelirlerin kaynak ülkesinin doğru nitelendirilmesine ve başvurunun süresinde tamamlanmasına bağlıdır.
Türkiye’ye yerleşme öncesinde kişisel vergi durumu, uluslararası gelir ve varlık yapısı ile uygulanabilir çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmalarının birlikte incelenmesi; istisnadan güvenli biçimde yararlanılabilmesi açısından önem taşır.
in-novalegal, Türkiye’ye taşınma planlaması, vergi mukimliği analizi, uluslararası gelir ve varlık yapılarının hukuki değerlendirmesi ile istisna başvuru sürecinde kişiye özel hukuki danışmanlık sunmaktadır.
Bu makale genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki veya vergisel görüş niteliğinde değildir. Her somut olay, kişinin mukimlik durumu, gelir kaynakları ve ilgili ülke mevzuatı dikkate alınarak ayrıca değerlendirilmelidir.